Jak wybrać swoje skrzypce
Skrzypce to złożony instrument, na którym nauka gry nie jest łatwa. Wybór skrzypiec również wiąże się z wieloma niuansami. Wielu początkujących wybiera swój pierwszy instrument, kierując się jedynie ceną lub wyglądem. Nie jest to jednak najlepsza strategia. Nawet pięknie wyglądające skrzypce mogą mieć niewygodny korpus lub słabe brzmienie, co znacznie utrudni naukę.
Dlatego przed zakupem warto zrozumieć, na co należy zwrócić uwagę.
Kiedy dziecko zaczyna naukę, dla rodziców zazwyczaj jest jasne, że najpierw trzeba znaleźć szkołę muzyczną lub nauczyciela. Ta sama zasada dotyczy dorosłych początkujących. Kupowanie skrzypiec samodzielnie nie zawsze jest właściwą decyzją.
Nawet skrzypce fabryczne różnią się od siebie. Dlatego najlepiej, aby instrument pomogła wybrać osoba, która już gra — nauczyciel lub doświadczony muzyk. Będą oni mogli ocenić wygodę instrumentu, jego brzmienie oraz stan techniczny.
Istnieje jednak jeden ważny niuans: w rękach profesjonalnego skrzypka prawie każdy instrument zabrzmi dobrze. Dlatego najlepiej posłuchać skrzypiec w wykonaniu co najmniej dwóch różnych muzyków i najlepiej w pomieszczeniu bez zbyt dźwięcznej akustyki.
Niewielkie wady fabryczne
W skrzypcach fabrycznych mogą występować drobne niedoskonałości, których niedoświadczona osoba może nie zauważyć. Na przykład:
- nieprawidłowo ustawiony lub zbyt wysoki mostek podtrzymujący struny
- źle dopasowane kołki, przez które instrument trudno nastroić
- nierówności na gryfie
W takich przypadkach konieczna jest pomoc lutnika, co oznacza dodatkowe koszty.
Smyczek — połowa brzmienia
Nie mniej ważny jest wybór smyczka. Należy sprawdzić jego prostotę. W tym celu spójrz na smyczek od strony śruby, wizualnie zbliżając pręt do jednego punktu. W ten sposób można zobaczyć, czy nie ma wygięcia.
Ważne są także dwa parametry: sprężystość i waga smyczka. Zbyt ciężki lub zbyt sztywny smyczek może utrudnić początkującemu wypracowanie prawidłowej techniki.
Fizjologia ma znaczenie
Czasami wybór instrumentu zależy nawet od cech fizycznych osoby: wzrostu, długości rąk czy budowy palców. Na przykład dla osoby z długimi rękami i dużymi palcami wygodniejsza może być altówka.
Techniczne zasady gry na skrzypcach i altówce są niemal takie same. Różnica polega na wielkości instrumentu i jego stroju.
Bywa też odwrotnie: dla osoby o drobnej budowie ciała bardziej komfortowe mogą być skrzypce w rozmiarze 7/8.
Rozmiary skrzypiec
Skrzypce produkowane są w różnych rozmiarach:
- 1/16 — dla dzieci w wieku 3–4 lat
- 1/10 — rzadki rozmiar pośredni
- 1/8
- 1/4
- 1/2
- 3/4 — najczęściej używane rozmiary dziecięce
- 7/8 — rozmiar pośredni
- 4/4 — pełnowymiarowe skrzypce dla większości dorosłych
Warto pamiętać: gra na zbyt dużym lub ciężkim instrumencie może prowadzić do napięcia mięśni i nieprawidłowego ustawienia rąk u początkujących.
Jak sprawdzić, czy rozmiar jest odpowiedni
Połóż skrzypce na lewym ramieniu. Lewą rękę wyciągnij lekko do przodu bez napięcia. Główka skrzypiec powinna sięgać mniej więcej do środka dłoni, a palce powinny swobodnie ją obejmować.
Jeśli tak jest — rozmiar instrumentu został dobrany prawidłowo.
Podbródek i poduszka
Aby skrzypce wygodnie trzymały się między ramieniem a podbródkiem, używa się dwóch elementów: podbródka i poduszki (mostka barkowego).
Ich dobór jest bardzo indywidualny. Bez pomocy nauczyciela bywa to trudne.
Podbródki występują w różnych kształtach: głębokie, płaskie, wysokie lub niskie. Najczęściej znajdują się po lewej stronie strunociągu, ale istnieją także modele montowane centralnie.
Jeśli standardowy fabryczny podbródek jest niewygodny, warto rozważyć warianty wykonywane ręcznie. Czasami tymczasowym rozwiązaniem może być nawet gra bez podbródka, dopóki nie zostanie znalezione najlepsze rozwiązanie.
Dla najmłodszych dzieci czasami stosuje się miękkie piankowe nakładki.
Poduszki barkowe również występują w różnych kształtach i wysokościach. Jednymi z najwygodniejszych są modele holenderskiej firmy Willy Wolf, które pozwalają regulować wysokość i kształt w zależności od budowy ramienia.
Dla najmłodszych wykonawców jedna poduszka może być regulowana nawet dla dwóch rozmiarów instrumentu.
Kilka scen z nauki
Pierwszy dźwięk na skrzypcach prawie nigdy nie jest idealny. Smyczek przesuwa się po strunie, dźwięk jest nieco chropowaty, a ręka dopiero szuka właściwego ruchu. Jednak właśnie w tym momencie zaczyna się poznawanie instrumentu.
Po kilku miesiącach pojawia się pierwsza prosta melodia. Rodzice często są zdziwieni, jak szybko zmienia się dźwięk, kiedy ręka zaczyna pracować pewniej.
A potem przychodzi dzień pierwszego koncertu — mała scena, emocje i ten sam instrument, który jeszcze niedawno wydawał się tak trudny.
Pięć praktycznych wskazówek przy wyborze skrzypiec
- Słuchaj instrumentu z pewnej odległości. Poproś kogoś, aby zagrał na skrzypcach, a sam odejdź kilka metrów. Brzmienie instrumentu z oddali może różnić się od tego, które słyszy wykonawca.
- Sprawdź balans instrumentu. Skrzypce nie powinny wydawać się zbyt ciężkie w górnej części gryfu. Jeśli instrument „ciągnie do przodu”, trudniej będzie go utrzymać.
- Nie oceniaj skrzypiec wyłącznie po strunach. Czasami słabe brzmienie wynika tylko z tanich strun. Po ich wymianie instrument może zabrzmieć znacznie lepiej.
- Sprawdź łatwość strojenia. Kołki powinny obracać się płynnie. Jeśli się zacinają lub ślizgają, instrument wymaga regulacji u lutnika.
- Zwróć uwagę na gryf. Przesuń ręką po gryfie. Powinien być równy i gładki, bez ostrych krawędzi.
Życzymy powodzenia w realizacji swojej muzycznej pasji!
P.S. Pierwsze skrzypce to nie tylko instrument. Dla wielu muzyków stają się początkiem wielkiej historii, która zaczyna się od jednego dźwięku.
